Szlifierka szerokotaśmowa w praktyce – kalibrowanie, szlif wykończeniowy i wady powierzchni

Szlifierka szerokotaśmowa w praktyce – kalibrowanie, szlif wykończeniowy i wady powierzchni

Kalibrowanie i szlif wykończeniowy to dwie różne operacje, nawet jeśli szlifierka szerokotaśmowa wykonuje obie w jednym przejściu. Kalibrowanie ma dać równą grubość, szlif wykończeniowy – płytką, jednolitą rysę pod olej, bejcę lub lakier. Pomieszanie tych celów kończy się przeszlifowanym fornirem, rysami widocznymi po bejcowaniu albo płytą o nierównej grubości. Pokazujemy, jak ustawić zespoły, gradacje, posuw i prędkość taśmy oraz skąd biorą się typowe wady.

Szlifierka szerokotaśmowa WINTER SANDOMAT 1300 RP DELUXE i płyta klejona z drewna litego w hali stolarskiej
Szlifierka szerokotaśmowa WINTER SANDOMAT 1300 RP DELUXE przy kalibrowaniu płyty klejonej z drewna litego (ilustracja poglądowa).

Wymiar czy nacisk – jak pracują zespoły

Walec kalibrujący pracuje „na wymiar”: ustawiasz jego odległość od taśmy transportowej, a wszystko, co wystaje ponad ustawiony wymiar, zostaje zebrane. Taśma dotyka drewna na wąskim pasku, więc nacisk jednostkowy jest duży – stąd wydajność, ale i głęboka rysa. Najmocniej zbiera stalowy walec ryflowany: ryfle dodatkowo zmniejszają powierzchnię styku i pomagają chłodzić taśmę.

Im miększy walec, tym bardziej się ugina i tym słabiej trzyma wymiar. Stopa (trzewik) pracuje już tylko naciskiem: rozkłada go na dłuższym odcinku i nie poprawia grubości, za to zostawia płytką, równą rysę. Dlatego zespoły ustawia się od najtwardszego do najmiększego – w WT RRC1300 to walec stalowy, walec 80 Sh i agregat kombinowany z walcem 55 Sh i stopą. Agregat strugający w modelach SPR-RP (wał spiralny z nożami HM) zbiera nadmiar jak strugarka, więc pierwsza taśma nie walczy z klejem i uskokami.

Kolejność gradacji – bez dużych skoków

Każda kolejna taśma ma usunąć rysę po poprzedniej – i nic więcej. Gdy przeskoczysz za daleko, drobna taśma nie zbierze głębokich rys: zapcha się, nagrzeje, a resztki rys wyjdą dopiero po bejcowaniu lub olejowaniu. Zasada praktyczna: nie przeskakuj więcej niż jednej, wyjątkowo dwóch gradacji szeregu P – bezpieczny krok to numer większy mniej więcej o połowę.

  • Płyta klejona po strugarce – np. P80 → P120 → P150 na stopie.
  • Płyta z uskokami i klejem na spoinach – agregat strugający albo gruba taśma na twardym walcu, np. P60 → P100 → P150.
  • Fornir – drobne gradacje na stopie, np. P150 → P180.
  • Lakier między warstwami – zwykle P240–P400, zgodnie z zaleceniem producenta lakieru.

Pod bejcę ostatnia gradacja musi być jednakowa w całym zleceniu – od niej zależy, ile barwnika wchłonie drewno. Gdy zespołów brakuje, przepuść element drugi raz z drobniejszymi taśmami, zamiast skracać kolejność.

Ile zbierać przy kalibrowaniu

Zanim ustawisz grubość, zmierz płytę w narożnikach i na środku. Wymiar docelowy musi leżeć poniżej najcieńszego miejsca, inaczej zostaną niedoszlifowane „wyspy”. Nadmiar zbieraj w kilku przejściach, a płytę z drewna litego kalibruj na przemian z obu stron – równy ubytek zmniejsza ryzyko wygięcia.

Gruboziarnista taśma na twardym walcu zbiera zwykle kilka dziesiątych milimetra na przejście – zależnie od gatunku, szerokości elementu, posuwu i mocy zespołu. Obciążenie silnika rośnie wraz z objętością zbieranego materiału: warstwa × szerokość × posuw. Przykład: 0,3 mm z płyty szerokiej na 1000 mm przy posuwie 10 m/min to 3 dm³ drewna na minutę, a przy 20 m/min – 6 dm³.

Pomaga amperomierz, który modele SANDOMAT DELUXE mają do kontroli zbieranej warstwy: stały odczyt oznacza równą warstwę, a wzrost przy niezmienionych ustawieniach – grubszy element albo tępą taśmę.

Posuw i prędkość taśmy

Gęstość rysy zależy od stosunku prędkości taśmy do posuwu: na każdy milimetr przesuwu elementu przypada tyle milimetrów taśmy, ile wynosi ten stosunek. Przykład: w SANDOMAT 1300 RP DELUXE pierwszy zespół ma prędkość szlifowania 19 m/s, czyli 1140 m/min. Przy posuwie 6 m/min to 190 mm taśmy na milimetr elementu, przy 30 m/min – 38 mm, pięć razy mniej. Wolniejszy posuw daje drobniejszą, równiejszą rysę, ale i więcej ciepła.

Przy kalibrowaniu posuw dobierasz do obciążenia silnika, przy wykańczaniu – do jakości rysy i temperatury powierzchni. We wszystkich modelach SANDOMAT, dla których podano prędkości taśm, ostatni zespół pracuje wolniej niż pierwszy, np. w SFR-R-P1300 kolejno 21 m/s, 14,5 m/s i 11 m/s. Na stopie, która styka się z drewnem na dużej powierzchni, wolniejsza taśma mniej je nagrzewa.

Płyta klejona a element fornirowany

Płyta klejona z drewna litego

Nie szlifuj płyty zaraz po wyjęciu z prasy. Woda z kleju dyspersyjnego powoduje pęcznienie drewna przy spoinach. Jeśli zeszlifujesz płytę od razu, po wyschnięciu spoiny „zapadną się” i będą widoczne pod lakierem. Bezpieczniej szlifować następnego dnia albo po czasie podanym przez producenta kleju. Wypływki usuń wcześniej – klej szybko zapycha taśmę i zostawia przypalone pasy wzdłuż spoin.

Element fornirowany

Fornir ma zwykle ok. 0,5–0,6 mm grubości, dlatego kalibruje się płytę nośną przed fornirowaniem, a nie gotowy element. Po prasie do forniru szlifuj stopą lub miękkim walcem, drobną gradacją i z minimalnym naddatkiem – walec kalibrujący zbiera za dużo jak na tak cienką warstwę. Przetarcia zaczynają się zwykle na krawędziach i końcach elementu, więc tam sprawdzaj pierwszą sztukę z serii.

Szlif międzywarstwowy lakieru

Szlif międzywarstwowy ma tylko zmatowić lakier i ściąć podniesione włókna. Lakier musi być w pełni utwardzony – niedoschnięty mięknie od ciepła i zalepia taśmę. Do tej pracy służy WT RR1300V: dwa walce 26 HA, w zestawie nadmuch do czyszczenia papieru ściernego i szczotka do czyszczenia elementu, opcjonalnie stół podciśnieniowy do cienkich i krótkich elementów.

Taśmy: oscylacja, czyszczenie, przechowywanie

Taśma ścierna nie biegnie w jednym torze – stale przesuwa się nieznacznie na boki (oscyluje), więc ziarna nie rysują ciągle w tych samych miejscach, a taśma zużywa się równo. Gdy oscylacja staje, na elementach pojawiają się pasy. Szlifierki potrzebują suchego, czystego powietrza z kompresora: w modelach SANDOMAT DELUXE napinanie taśmy jest pneumatyczne, a WT RR1300V zatrzymuje się m.in. przy braku powietrza i bocznym zejściu pasa.

Pył i żywica w ziarnie podnoszą temperaturę szlifowania i często powodują przypalenia. Nadmuch czyszczący jest w zestawie WT RR1300V, w SUR-R-P1300 jest nadmuch dla każdej taśmy, a w WT RRC1300 – opcja. Taśmę zalepioną klejem lub lakierem wymień, zanim zacznie przypalać drewno.

Przechowuj taśmy w oryginalnym opakowaniu albo zawieszone na drążku o dużej średnicy, nigdy złożone. Producenci ścierniw zalecają zwykle ok. 18–22°C i wilgotność względną ok. 45–65%. Za sucho – podłoże sztywnieje, a złącze łatwiej pęka; za wilgotno – taśma się wydłuża, faluje i gorzej się prowadzi. Przed założeniem powieś ją na jakiś czas w hali przy szlifierce.

Odciąg pyłu

Pył szlifierski jest bardzo drobny, więc liczy się też prędkość powietrza – dla modeli SANDOMAT 1300 RP, 1300 RRP i SPR-RP DELUXE producent podaje 25–30 m/s. Podłącz wszystkie króćce: od 5 × Ø150 mm w RP 630 DELUXE do 9 × Ø150 mm w SPR-RP 1300 DELUXE. Pył zostający na taśmie i pod stopą zapycha ścierniwo, a jego grudki rysują powierzchnię. Jest też palny – nie może się odkładać w maszynie ani w przewodach. Odciąg dobieraj razem ze szlifierką.

Typowe wady powierzchni i ich przyczyny

WadaNajczęstsze przyczynyCo zrobić
Pasy wzdłuż elementuzapchana lub uszkodzona taśma, zatrzymana oscylacja, nacięty walec, zużyta stopa, podawanie stale w tym samym miejscuwymienić taśmę, sprawdzić oscylację, rozkładać elementy na całej szerokości
Rysy poprzeczne do włókienelement podany w poprzek włókien, poprzeczki ramiaków, za gruba ostatnia gradacjapodawać wzdłuż włókien, wykończyć drobniejszą taśmą na stopie, poprzeczki doszlifować ręcznie
Poprzeczne ślady w równych odstępachwadliwe złącze taśmy, drgania, uszkodzony waleczmierzyć odstęp śladów, wymienić taśmę
Przypaleniatępa lub zapchana taśma, klej na spoinach, za drobna gradacja na dużą warstwę, za mocny docisk stopy, za wolny posuwwymienić taśmę, usunąć klej, zmniejszyć warstwę, przyspieszyć posuw
Nierówna grubość, klinstół nierównoległy do walca, nierówno zużyty walec gumowy, element krótszy od minimalnej długościprzeszlifować płytę kontrolną na całej szerokości, zmierzyć i skorygować ustawienie
Przeszlifowany fornirpraca walcem zamiast stopą, za duży naddatek lub docisksama stopa, drobniejsza gradacja, mniejszy docisk

Odstęp śladów zdradza przyczynę. Złącze trafia w element raz na obieg taśmy, więc odstęp = posuw × długość taśmy ÷ prędkość taśmy. Przykład: SANDOMAT 1300 RP DELUXE ma taśmę 1330 × 2200 mm, a pierwszy zespół – prędkość 19 m/s. Przy posuwie 10 m/min (ok. 0,167 m/s): 0,167 × 2,2 ÷ 19 ≈ 0,019 m, czyli ślad co ok. 19 mm. Zgadza się? Winna jest taśma, najczęściej złącze.

Miejsce szlifierki w linii

  1. Lamele sklejasz w prasie do klejenia i odkładasz płytę do sezonowania.
  2. Uskoki i wypływki zbiera strugarka dwustronna (zob. wpis o kalibrowaniu desek i płyt klejonych) albo agregat strugający SPR-RP.
  3. Szlifierka szerokotaśmowa kalibruje płytę i przygotowuje rysę pod wykończenie.
  4. Po pierwszej warstwie lakieru element wraca na szlif międzywarstwowy – w większej produkcji na osobną maszynę, np. WT RR1300V.

Szlifierki szerokotaśmowe WINTER – zestawienie

ModelSzerokość roboczaGrubość roboczaZespoły (kolejno)Prędkość taśmPosuw
SANDOMAT RP 630 DELUXE630 mm3–160 mmwalec stalowy ryflowany, walec 70 sh / trzewik19 / 16 m/s5–27 m/min
SANDOMAT 1300 RP DELUXE40–1300 mm3–160 mmwał kalibrujący, walec / stopa19 / 18 m/s6–30 m/min
SANDOMAT 1300 RRP DELUXE40–1300 mm3–120 mm2 wały kalibrujące, walec / stopa21 / 19 / 18,5 m/s6–30 m/min
SANDOMAT SPR-RP 700 DELUXE40–700 mm10–160 mmwał spiralny HM, wał kalibrujący, walec / stopa21 / 16,0 m/s (wał strugający 28 m/s)6–30 m/min
SANDOMAT SPR-RP 1300 DELUXE40–1300 mm3–120 mmwał spiralny HM, wał kalibrujący, walec / stopa19 / 18,5 m/s (wał strugający 36 m/s)6–30 m/min
WT RR1300V1300 mm3–150 mm2 walce 26 HA–5–30 m/min
Linia SFR-R-P1300 i SUR-R13001300 mm3–100 / 10–100 mmwalce 80 sh i 50 sh, trzewik + walce 80 sh i 70 sh21 / 14,5 / 11 + 21 / 18 m/s4–28 / 5–32 m/min
Linia WT RRC1300 i SUR-R-P13001300 mm3–150 / 10–100 mmwalec stalowy, walec 80 Sh, walec 55 Sh / stopa + walce 80 Sh i 70 Sh, stopa–5–30 m/min

Opisy i pełne dane techniczne znajdziesz w kategorii szlifierki szerokotaśmowe.

Szlifierka szerokotaśmowa WINTER SANDOMAT SPR-RP 1300 DELUXE z agregatem strugającym
WINTER SANDOMAT SPR-RP 1300 DELUXE – agregat strugający, wał kalibrujący i agregat kombinowany walec / stopa.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze

  • Stan materiału na wejściu – płyty prosto z prasy, z klejem i uskokami, warto przepuścić przez agregat strugający (SPR-RP) albo strugarkę dwustronną przed szlifowaniem.
  • Ostatni zespół a wykończenie – pod lakier i do forniru potrzebujesz stopy lub miękkiego walca; sam twardy walec da wymiar, ale nie rysę pod lakier.
  • Moc pierwszego zespołu – przy płytach na pełną szerokość decyduje, ile zbierzesz w przejściu: 30,0 kW w 1300 RP DELUXE, 37,0 kW w 1300 RRP DELUXE.
  • Wymiary taśm – w linii SFR-R-P1300 i SUR-R1300 to 1320 × 2000 mm i 1320 × 2400 mm, czyli dwa osobne zapasy taśm.

Najczęściej zadawane pytania

Od jakiej gradacji zacząć szlifowanie płyty klejonej?

Od takiej, która usunie największe nierówności w jednym–dwóch przejściach. Po strugarce zwykle wystarcza P80–P100, przy uskokach i kleju na spoinach potrzebna jest grubsza taśma albo agregat strugający.

Dlaczego rysy wychodzą dopiero po bejcowaniu?

Bejca wnika głębiej w rysy i je przyciemnia. Widać wtedy rysy z grubszej gradacji, których kolejna taśma nie usunęła, albo rysy poprzeczne na elementach podanych w poprzek włókien.

Czy szlifierka wyprostuje wygiętą płytę?

Nie. Wyrówna grubość, ale docisk spłaszcza płytę tylko na czas przejścia – po wyjściu wraca ona do poprzedniego kształtu. Mocno wygiętą płytę lepiej rozciąć i skleić ponownie.

Kiedy wymienić taśmę szlifierską?

Po objawach, nie po czasie: wyższy odczyt amperomierza przy tych samych ustawieniach, „wyświecone” ziarno, przypalenia albo nierówna rysa. Nie zwiększaj docisku, żeby nadrobić stępienie – to najkrótsza droga do przypaleń.

Dobierzemy szlifierkę do Twojej produkcji

Napisz, co szlifujesz – płyty klejone, fornir czy lakier – w jakich wymiarach i ilościach, a zaproponujemy konfigurację zespołów i miejsce szlifierki w linii. Skorzystaj z formularza kontaktowego lub zadzwoń: +48 607 614 905.